Blogs van wat mij bezig houdt
De blogs schrijf ik op persoonlijke titel en ik zal proberen mijn cynische ondertoon te onderdrukken als ik ergens twijfel bij heb.
De relatie tussen ijskappen en vulkanen
Tilburg
Water en vuur gaan nooit goed samen. Of het nu in de Efteling bij Joris en de Draak is, allerlei Marvel figuren of de Griekse mythologie, water en vuur gaan niet lekker samen. Of toch wel een beetje. Diverse studies zien een verband tussen smeltende ijskappen en vulkanische activiteiten.
In IJsland zijn er zo op de Vatnajökull ijskap aanwijzingen over de afname van de ijslaag (ca 10% in honderd jaar) en het omhoog komen van de aardlaag met ca 25 mm per jaar. Door de gewichts reductie die op de mantel duwt ontstaat er stress in de elastische aardlaag en wordt er nieuw magma gevormd (Pagli, 2008).
Dat de aardlagen rondom vulkanen bewegen is zelfs in Napels te zien waar de bijna-supervulkaan Campi Flegrei de afgelopen 20 jaar een uplift heeft vertoond van meer dan een meter (Giacomuzzi, 2025). Maar juist door de afname van gletchers en ijskappen in Groenland en Antartica is er een enorme drukverlichting aanstaande met waarschijnlijk als gevolg vulkaanerupties.
Circa 17.000 jaar terug is dit ook gebeurd bij het smelten van de gigantische Patagonie ijskappen zoals Bendle (2019) heeft beschreven. Een periode van diverse erupties in de zuidelijke Andes tot gevolg.
Dit zijn in de historie van de aarde heftige momenten, maar zoals altijd lastig te duiden in onze eigen menselijke tijdlijn. Ik vind het super facinerend in ieder geval. Zo helpt het water het vuur.
Bronnen
Bendle, J.M., Palmer, A.P., Thorndycraft, V.R. et al. Phased Patagonian Ice Sheet response to Southern Hemisphere atmospheric and oceanic warming between 18 and 17 ka. Sci Rep 9, 4133 (2019). https://doi.org/10.1038/s41598-019-39750-w
Giacomuzzi, G., Fonzetti, R., Govoni, A. et al. Causal processes of shallow and deep seismicity at Campi Flegrei caldera. Commun Earth Environ 6, 70 (2025). https://doi.org/10.1038/s43247-025-02045-2
, and (2008), Will present day glacier retreat increase volcanic activity? Stress induced by recent glacier retreat and its effect on magmatism at the Vatnajökull ice cap, Iceland, Geophys. Res. Lett., 35, L09304, doi:10.1029/2008GL033510.